İş Hayatında Anlam Kendiliğinden Var Olmaz, İnşa Edilir: İnsana Yakışır İş Kavramı
İşte anlam kavramını sadece bireyin zihninde kurduğu bir algı olarak değerlendirilmemelidir; işin anlamı güvenli, adil ve onurlu bir çalışma ortamının sağladığı bir zemin üzerinde yeşerir. Güvenli, adil ve onurlu bir çalışma ortamı tamlaması tam olarak “insana yakışır iş” kavramını işaret eder. Sabahları işe giderken duyduğumuz motivasyonu belirleyen nedir? Temel hakların, güvencenin ve adil koşulların olmadığı bir ortamda sadece içsel bir anlam anlayışını tanımlamak ne kadar gerçekçi sonuçlara ulaşır? Tüm bu soruların cevaplarını gelin birlikte arayalım.
ILO’ya göre insana yakışır iş; adil bir gelir, iş yerinde güvenlik, sosyal koruma, kişisel gelişim özgürlüğü ve çalışanların sesini duyurabildiği bir katılım ortamı demektir. Bu kavram soyut bir temenni değil; dört somut sütun üzerine kurulu yapısal bir haktır:
Üretken ve Nitelikli İstihdam: Kişinin potansiyelini sergileyebileceği, insanca bir yaşam sürmesine yetecek adil bir gelir sağlayan iş imkanları.
Çalışma Hayatında Temel Haklar: Her türlü ayrımcılıktan, zorlamadan ve psikolojik/fiziksel baskıdan arındırılmış bir çalışma ortamı.
Sosyal Koruma ve Güvenlik: İş kazalarına, meslek hastalıklarına ve geleceğin belirsizliklerine karşı güvence; fiziksel ve psikososyal sağlığı koruyan koşullar.
Sosyal Diyalog ve Katılım: Çalışanın kendi çalışma şartları, süreçleri ve kararları üzerinde sesini duyurabilmesi, örgütlenebilmesi ve fikrini özgürce ifade edebilmesi.
Bu dört temel hakkın sağlanmadığı bir ortamda çalışanın işine değer biçmesi, emeğinin bir amaca hizmet ettiğini hissedebilmesi maalesef ki olanaksızdır.
Gerçek tatmin “İnsana Yakışır İş” ilkeleri ile bireyin işe yüklediği “İşte Anlam” boyutu birleştiğinde ortaya çıkar. İnsana yakışır çalışma koşulları sağlandığında, iş sadece geçim sağlanan mekanik bir zorunluluk olmaktan çıkar. Anlam da tam bu noktadan sonra çalışanlarda yeşermeye başlar. Kendi emeğinin kuruma ve topluma olan somut katkısını görebilen, fikirlerinin dinlendiğini bildiği için inisiyatif alabilen ve işini sahiplenen çalışan bu zorunluluktan, fayda yaratmaya geçiş sürecini anlamlandırmaya başlayabilir ve yarınından endişe etmediği için bugününe odaklanıp işin tatmin edici boyutuna ulaşabilir.
